Svindl og hrun haldast Ý hendur

Svindl hefur jafnan fylgt falli ver­brÚfa. Opinberunin ß blekkingum Frakkans Kerviel kemur einmitt ß ■eim tÝma ■egar marka­ir falla. ┴ ■annig tÝmum koma Ý ljˇs f÷lsk fyrirtŠki og yfirbrei­slua­ger­ir til ■ess a­ halda uppi ve­um e­a ver­mŠti fyrirtŠkja. Bˇkin äManias, Panics, and Crashesô eftir Kindleberger, sem Štti a­ vera skyldulesning hverjum fjßrfesti e­a ver­brÚfami­lara, lřsir ■essu ßgŠtlega ß bls. 66 og ßfram. Ůar segir m.a. (Ý lauslegri ■ř­ingu og samantekt minni):

áôTilhneigingin til svindls og ■ess a­ ver­a fˇrnarlamb svindls er samsÝ­a spßkaupmennsku Ý uppgangi ver­brÚfa. Hrun og ÷rvŠnting skapa sÝ­an enn meiri hvata til svika til ■ess a­ bjarga eigin skinni. Merki­ um ˇ­agot (ß marka­i) er oft uppg÷tvun einhvers svindls, ■jˇfna­ar, fjßrdrßttar e­a fjßrsvikaô Stjˇrnendur svindla ■ß frekar ß hluth÷fum, ve­tryggingasalar ß fjßrfestum og starfsmenn ß stjˇrnendum. Gjarnan er svindla­ me­ f÷lskum vÝxlum e­a mˇttakendum: äIn the case of ficticious names on bills of exchange, of some future, as yet anonymous, recipient of the bill by the drawerô. SamkvŠmt flestu sem Kindleberger segir Štti heimsmarka­ur a­ vera kominn ß stig ˇ­agots, ■ar sem bˇlan er sprungin. Uppljˇstru­um svindlum Štti a­ fj÷lga.

Jerome Kerviel beitti blekkingum

Jerome Kerviel ver­brÚfami­lari hjß franska bankanum Societe Generale, t.d. einum virtasta aflei­ubanka Ý heimi beitti ˇtr˙lega miklum blekkingum innan bankans Ý krafti t÷lvukunnßttu sinnar og annarrar fŠrni, sem stˇ­ust jafnvel fyrirspurnir Eurex aflei­ukauphallarinnar Ý nˇvember sl. (a­ vÝsu ■ß me­ f÷lsu­u skjali). Hann setti um 4.800 milljar­a krˇna vir­i a­ ve­i, en ■a­ er ßlÝka og fjßrlagahalli Frakklands. Ůegar undi­ var ofan af svindlinu Ý skyndi var­ tap bankans um 470 milljar­a krˇna vir­i. Sta­an ß ßramˇtum haf­i veri­ gerˇlÝk: ■ß var sta­a ■essarra framvirku samninga um 135 milljar­a Ý hagna­i.á

Hvernig er teki­ ß blekkingarmßlum hÚr?

Hverjar eru lÝkurnar ß ■vÝ a­ bankaeftirlit e­a innra eftirlit banka hÚr ß landi viti ÷llum stundum a­ allt sÚ Ý stakasta lagi a­ ■essu leyti, sÚrstaklega fyrst hruni­ hefur ■egar or­i­ svona miki­? Helsta hŠttan gŠti reynst vera ofmat ve­a, e­a s˙ a­ fyrirsjßanlegum vandrŠ­asamningum sÚ framlengt ˙t Ý ˇendanleikann. Aflei­uheimurinn er afleitur a­ ■vÝ leyti.

á

HÚr eru tenglar ß ensku um fr÷nsku vandrŠ­in. Reuters frÚttin er hva­ best. En athugi­ a­ FT tenglar er ■annig, a­ fara ver­ur inn ß ft.com og nß Ý frÚttina, ef tengillinn birtist ß vef eins og hÚr:

http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7211796.stm

BBCá Charges over French bank losses

http://www.ft.com/cms/s/0/bb8d266c-cb75-11dc-97ff-000077b07658,dwp_uuid=7feb1620-ca88-11dc-a960-000077b07658.html

FTá Questions over hidden losses at SocGen

http://www.ft.com/cms/s/0/ddb70fa4-cb76-11dc-97ff-000077b07658,dwp_uuid=7feb1620-ca88-11dc-a960-000077b07658.html

FTá SocGenĺs rivals rush to scrutinise unsettled contracts

http://www.ft.com/cms/s/0/3deb9886-cb77-11dc-97ff-000077b07658,dwp_uuid=7feb1620-ca88-11dc-a960-000077b07658.html

FTá Anger mounts at timing of SocGenĺs revelation

http://www.ft.com/cms/s/0/3ac68dd2-cb7c-11dc-97ff-000077b07658.html

FT Pressure grows for SocGen answers

http://www.ft.com/cms/s/0/d1ef0122-cb76-11dc-97ff-000077b07658,dwp_uuid=7feb1620-ca88-11dc-a960-000077b07658.html

FTá Previous SocGen suitors face a changed landscape

http://www.ft.com/cms/s/0/00d5a556-cb61-11dc-97ff-000077b07658,dwp_uuid=7feb1620-ca88-11dc-a960-000077b07658.html

FTá Man in the News: Daniel Bouton

http://www.ft.com/cms/s/0/e9ce4dd4-cb76-11dc-97ff-000077b07658,dwp_uuid=7feb1620-ca88-11dc-a960-000077b07658.html

Bloombergáá

Kervielĺs neighbours air their shock and dismay

http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aY1GmyC9KlL4&refer=home

Kerviel, Societe Generale Rogue Trader, Held in Paris (Update3)

http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&sid=aP1A8YkLbqIE&refer=home

Rogue Flight: Societe Generale's Kerviel Tags Leeson (Update1)

http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&sid=awdX2SvGEIgE&refer=home

Trader Turns Societe Generale Report Into a Nightmare (Update1)

http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601170&refer=home&sid=aIkg.RTzZKp8

Lagarde to Probe Why SocGen Controls Failed, If More Needed

http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&refer=home&sid=aF..beZi3BGA

Sarkozy Pledges to Use French Bank for Protectionism (Update1)

http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aTNMJaurCbB8&refer=home

Societe Generale Reports EU4.9 Billion Trading Loss (Update5)

http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=afe4F56diNk0&refer=home

Northern Rock Crisis Blamed on FSA `Failure,' U.K. Panel Says

http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7211796.stm

BBC French trader 'staked 50bn euros'

http://www.reuters.com/article/topNews/idUSL2422020620080128

Reutersá SocGen under pressure as rogue trader released

á


mbl.is Kerviel ■rß­i a­ ver­a einn sß besti
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: ═var Pßlsson

Ůakka ■Úr fyrir, Laissez- Faire. N˙ eru komin 10 ßr frß ■vÝ a­ Úg ger­i mÝna fyrstu framvirku gjaldmi­lasamninga, en mÚr bl÷skrar enn hversu langt aflei­uvi­skiptin geta leitt fˇlk og fyrirtŠki, sbr. Societe Generale. ═ upphafsgrein minni Ý mars sl. „Fall ═slands“. ■ß reyndi Úg a­ ˙tskřra ■a­ hvernig marka­ur getur frßtengst raunveruleikanum me­ ■vÝ a­ sn˙ast um vŠntingar um vŠntingar endalaust. Aflei­uvi­skiptin hafa ■rˇast mj÷g hratt Ý ■essa veru og minna ß ÷nnur ßvÝsanakerfi, brÚfake­jur og spilaborgir sem fˇlk hefur komi­ sÚr upp til ■ess a­ grŠ­a miklu meira og hra­ar heldur en „gamla li­i­“. Ůetta er lÝklega nßtt˙rulegt ferli, hringur ■ar sem byrja­ er ß n˙lli me­ raunverulegt vir­i, lßga ßv÷xtun og gullfˇt, en endar Ý risasprengingu vegna ofhla­inna vŠntinga og fjalli skuldavi­urkenninga ß ˇvissa framtÝ­ Ý řmsu formi (ss. aflei­a). Enginn Štti a­ byggja tÝu hŠ­a blokk ofan ß grunn einbřlish˙ss, en ■annig eru flˇknustu aflei­uvi­skiptin Ý dag.

═var Pßlsson, 29.1.2008 kl. 08:33

2 Smßmynd: ═var Pßlsson

╔g var ßnŠg­ur a­ lesa ■a­ um Landsbankann Ý dag Ý Mogganum a­ hann er ekki me­ neinar st÷­ur Ý skuldabrÚfavafningum, enda held Úg a­ afsta­a Bj÷rgˇlfs eldri byggi ß rˇtgrˇnari gildum en svo, a­ hann eigi framtÝ­ sÝna undir sveiflukenndum Š­ibunugangi hjar­arinnar.

═var Pßlsson, 29.1.2008 kl. 08:42

3 Smßmynd: Jˇhannes SnŠvar Haraldsson

Takk fyrir gˇ­an pistil. ╔g ver­ sennilega a­ taka ■ig Ý sßtt aftur , ■ˇ ■˙ hafir keypt hlutabrÚf Ý sÝ­ustu viku.

١ Úg nenni ekki a­ stauta mig fram ˙r ÷llum ■essum greinum um mßli­ ■ß nŠr ma­ur nokkurn veginn samhenginu. (ekki sß besti Ý vi­skiptaenskunni)

En finnst ■Úr lÝklegt a­ ma­urinn hafi virkilega geta­ veri­ einn a­ verki og yfirstjˇrnin algerlega saklaus, af ■ß ÷­ru en algj÷ru eftirlitsleysi.á Ůa­ er verulega grunsamlegt ■egar svona mßl koma upp a­ ■a­ sÚ alltaf einn ma­ur sem ß s÷kina, og ■a­ yfirleitt lßgt settur.

Eins og ■˙ getur rÚttilega ■ß er svindl fylgifiskur hrunsins. En ■ar fylgir lÝka annar fiskur og ■a­ er leitin a­ s÷kudˇlgnum. Ůetta er e­li allra ß ÷llum svi­um, a­ ■egar eitthva­ mi­ur gott gerist, sem vi­ berum ßbyrg­ ß, ■ß reynum vi­ a­ minnka okkar ßbyrg­ me­ ■vÝ a­ kenna ÷­rum um smß part. Best er ef vi­ getum fundi­ einhvern sem vi­ getum klÝnt ß allri ßbyrg­inni.

En hrikalega hlřtur a­ vera liti­ spunni­ Ý ■essi fyrirtŠki, ef einn ma­ur getur gert svona hluti. Ătli yfirma­ur innra eftirlits bankans sÚ enn vi­ st÷rf?

Ůa­ ver­ur ßhugavert ef fram koma fleiri svona svindl ß nŠstunni, eins og ■˙ spßir, hvort ■ar ver­i lÝka a­ verki bara einn lßgt settur starfsma­ur.

P.s. áHvernig lÝst ■Úr ß ˙tkomu Straums og Landsbanka. Gaman vŠri a­ fß ■itt ßlit. Ekki nenni Úg or­i­ a­ lesa ßlit greiningadeildanna.

Jˇhannes SnŠvar Haraldsson, 29.1.2008 kl. 13:01

4 Smßmynd: ═var Pßlsson

Takk fyrir fyrirgefninguna, Jˇhannes. ╔g Štti nßtt˙rulega a­ leysa ˙t ■ennan 7,6% hagna­ sem kom ß 3 d÷gum, en eins og Úg sag­i, ■ß er ■etta til framtÝ­ar (og n˙llast ˙t og nŠr s÷mu hŠkkun Ý ßrslok!).

Kerviel gŠti hafa unni­ einn, en miklu lÝklegra er a­ einhverjir yfirmenn hafi liti­ Ý hina ßttina ■egar hann var Ý svona gˇ­um hagna­i, og a­ ÷xin hafi falli­ ■egar marka­urinn ger­i ■a­, enda Šgileg ve­k÷ll sem hef­u ■ß ßtt a­ fara fram. LÝti­ er rannsaka­ ■egar vel gengur. Ůegar er komi­ Ý ljˇs a­ Kerviel var heillengi a­ vinna vel Ý ■ßgu fyrirtŠkisins, ■ˇtt hann svindla­i til ■ess. Hann fŠr Ý mesta lagi ■rj˙ ßr Ý fangelsi (1 og hßlft afplßnun) fyrir stˇrfelldar blekkingar en ekki svindl, fjßrdrßtt e­a fjßrsvik. Mj÷g erfitt er a­ sjß hvenŠr sß sem er Ý aflei­um er a­ fara fram ˙r heimild sinni, sem er kannski a­ mega leggja a­ ve­i 33 falt vir­i ■ess sem er raunverulegt ve­, en stundum er ■a­ ve­ kannski reikna­ ˙t frß metnu eigin fÚ fyrirtŠkis og hann vann hjß risastˇrum banka. Vandinn erá innan bankans og ■a­ er ÷rugglega framtÝ­in a­ starfsfˇlk innra eftirlits beini sjˇnum sÝnum ßkve­nar a­ ■vÝ sem er a­ gerast hverja stundina, sÚrstaklega Ý aflei­um, en a­ ■vÝ sem li­i­ og skjalfest er. A­rir stˇrir aflei­ubankar eins og Deutsche Bank hljˇta a­ vera a­ hreinsa til hjß sÚr n˙na, ef ■eir nß ■vÝ ß­ur en eftirlitsa­ilarnir gera ■a­. En tjˇni­ ß marka­num heldur ßfram, ■vÝ a­ ■essi atbur­ur sřnir fram ß veikleika spilaborgar n˙tÝma bankavi­skipta, sem eru hugsanlega 70-80% framvirk.

╔g hef ekki lagst yfir ˙tkomu Straums og Landsbankans. Greiningara­ilar gera ■a­ Ý alv÷ru betur en Úg.á ╔g hugsa meir um framtÝ­ ■eirra, sem Úg tel bjarta, ef Landsbankinn nŠr a­ gera rß­ fyrir falli fasteignaver­s (sem Úg tr˙i a­ hann geri) og a­skilji sig sem mest frß ■vÝ sigi.

═var Pßlsson, 29.1.2008 kl. 14:54

5 Smßmynd: ═var Pßlsson

BBC sta­festir aukningu ß svindli hÚr:

Ve­svik ß bor­i FBI: 2006= 400. 2007=1200.

The FBI said it viewed mortgage fraud as an increasing threat to the national economy. It said that there had been 1,200 cases of mortgage fraud for the 2007 financial year compared with just 400 in 2006. The crisis in the sub-prime lending market has hit financial markets worldwide.

═var Pßlsson, 29.1.2008 kl. 23:42

6 Smßmynd: Valdimar Sam˙elsson

Ůa­ eru mřm÷rg dŠmi hÚr ß landi me­ fjßrmßlasvindl sem ekkert hefir veri­ hŠgt a­á gera Ý. Bankar sem sßu um ßv÷xtun ß lÝfeyrisjˇ­um fyrir sÝ­asta hrun lÚtu ■ß kaupa ˇnřt hlutabrÚf sem ■eir vildu losna vi­ jafnvel ˇskrß­ eins og OZ og ■esshßttar. Kaup■ing voru bestir Ý ■essu ogáLandsbankinn sag­i hef­u ■i­ borga­ meir fyrir ßvaxstuninna ß lÝfeyrisjˇ­ ykkar ■ß hef­um vi­ hugsa­ betur um hann.áRß­gj÷f Ý dag er stjˇrnun eftir ■eirra hug en ekki hva­ er best fyrir vi­skipta vinin.

Valdimar Sam˙elsson, 31.1.2008 kl. 09:30

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Höfundur

Ívar Pálsson
Ívar Pálsson

Viðskiptafræðingur með útflutningsfyrirtæki, en grúskar í flestu.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband